Indeks članaka

“POBOLJŠAJMO ZAKONE KOJI ŠTITE ŽRTVE PORODIČNOG NASILJA U REPUBLICU SRPSKOJ”

Podržano od švedske organizacije Kvinna till Kvinna i U.S. Amabasade u BH

U Trebinju je 24.02.2012. godine , na incijativu NVO „Ženski centar“ Trebinje, održan sastanak na kome je prisustvovalo sedam ženskih organizacija u cilju usaglašavanja stavova po pitanju izmjena i dopuna zakona koji tretiraju nasilje u porodici u Republici Srpskoj.Na ovom sastanku od ukupno pozvanih 13 ženskih NVO iz RS-pošto je upitanju entitetski zakon, došle su predstavnice „Lara“ Bijeljina, „Udružene žene“ Banjaluka, „Most“ Višegrad“, „Udruženje žena“ Šamac, „Forum žena“ Bratunac, „Žena i porodica“ Gradiška kao i organizacija „Vaša prava BiH“-kancelarija Trebinje koja pruža besplatnu pravnu pomoć žrtvama porodičnog nasilja. Na ovom sastanku bile su i predstavnice SID-e iz Sarajeva i predstavnice Kvinna till Kvinna organizacije (lista u prilogu). Ostale predstavnice ženskih nevladinih organizacija, uglavnom zbog snježnog nevremena nisu prisustovale ovom sastanku.

002

Zakoni o kojim smo diskutovali su prednacrt Zakona o zaštiti od porodičnog nasilja RS i u tom momentu nacrt Zakona o socijalnoj zaštiti RS.  Kako su na incijativu Gender centra RS, četiri organizacije (tri zajedno i to: „Udružene žene„ Banjaluka, „Budućnost“ Modriča, „Lara“ Bijeljina i odvojeno „Ženski centar“ Trebinje) proslijedile svoje prijedloge izmjena i dopuna prema Ministarvu porodice, sporta i omladine u Vladi RS, na ovom sastanku, u Trebinju zaključeno je:

- da ženski NVO sektor u Republici Srpskoj  treba da zauzme jedinstven stav po pitanju traženja izmjena i dopuna postojećeg zakonodavstva koje tretira nasilje u porodici u RS kako bi se našim ujedinjenjem i masovnošću doprinjelo  značaju  zahtjevanih izmjena i dopuna koje su nastale kao odraz dosadašnjeg rada i bogatog iskustva organizacija koje se bave nasiljem u porodici.

Dogovoreno je:

-da ženski  NVO sektor koji  se nije oglasio po pitanju prednacrta Zakona o zaštiti od porodičnog nasilja RS može da to uradi sada na način što će  uputiti pisma podrške prijedlozima organizacija koje su svoje mišljenje već uputile Ministarstvu porodice, omladine i sporta u RS, tako da to bude jedinstven stav ženskog NVO sektora 1 

-s obzirom da se jednim dijelom mišljenja (zajednički prijedlog tri organizacije: „Udružene žene“ Banjaluka, „Lara“ Bijeljina  i „Budućnost“ Modriča i prijedlog  organizacije „Ženski centar“ Trebinje),  po pitanju prednacrta Zakona o zaštiti od porodičnog nasilja razlikuju  potrebno je uslagasiti iste. Dogovoreno je da se različitosti koje postoje  usaglase na sledeći način: da ove tri organizacije usvoje prijedlog NVO Ženskog centra u kome se predlaže da  boravak u Sigurnim kućama omogućava 12 mjeseci sa mogućnostima produženja a ne tri mjeseca sa mogućnostima produženja kako sad stoj u ovom prednacrtu Zakona. NVO Ženksi centar Trebinje će odustati od zahtjeva za uvođenje zaštitne mjere društveno korisnog rada u lokalnoj zajednici  jer su u suprotnosti od težnji  koje zastupaju sve četriri organizacije („Ženski centar“ Trebinje , „Udružene žene“ Banjaluka, „Lara“ Bijeljina  i „Budućnost“ Modriča),  da ovaj zakon treba da štiti žrtve a ne da kažnjava nasilnike. Takođe je upotpunosti podržan zajednički prijedlog  „Udružene žene“ Banjaluka, „Lara“ Bijeljina  i „Budućnost“ Modriča  u vidu amandmana na  nacrt Zakon o socijalnoj zaštiti  RS koji je upućen relavantnom Ministarstvu.

Kao nam se, umeđuvremenu, ukazala mogućnost da delegiramo Ambasadi USA u BiH prijedlog projekta u cilju rada na izmjenama I dopunama zakonodavstva, proslijedili smo prijedlog za organizovanje dvodnevne konferencije “Poboljšanje zakona koji štite žrtve nasilja u porodici u Republici Srpskoj”.Tako da je ova konferencija praktično dio ovog projekta jer smo prepoznali da je daleko veći efekat organizovati jednu ovaku konferenciju I okupiti ženske nevladine organizacije kao I relevantne međunarodne/vladine organizacije/institucije, nego proslijeđivati pisma podrške od strane ženskih nevladinih organizacija pojedinačno.Ovaj prijedlog, o proslijeđivanju pisama podrške od strane ostalih ženskih nevladinih organizacija relevantnim mimistarstvima, sa našeg sastanka od 24.02.2012. u Trebinju. Naime na taj način bi se pružila podrška prijedlozima koje su gore navedene organizacije (Lara, Udružene žene, Budućnosti i Ženski centar), na poziv Gender centra RS uputile Ministarvu porodice, omladine i sporta RS i Ministartvu zdravlja i socijalne politike RS.

Uspjeli smo da dobijemo podršku od strane AmbasadeUSA u BiH ne samo finansijski već je NJ.E. Ambasador g-din Patrick Moon otvorio ovu konferenciju (lista u prilogu).Konferencija je održana 03.iI 04. maja u Trebinju i na njoj je učestvovalo preko 50 učesnika (iz reda međunarodnih I lokalnih institucija/organbizacija) a sve medijske kuće koje pokrivaju ovo područje su ispratile ovaj događaj (RT RS, BH TV1, BN, ATV) kao i medijske agencije. Na konferenciji je bio očigledno osudstvo predstavnika pozvanih ministarstvava: Ministarstva porodice omladine i sporta RS, Ministartva pravde RS, Ministarstva prosvjete i culture RS, Ministrstva uprave i loklane samouprave RS, Ministartva zdravlja i socijalne zaštite RS kao i Agencije za ravnopravnost polova BiH i Gender centra RS. Ovo nam govori o odnosu Vlade prema ovoj problematici. Međutim, ono što je svakako za pohvalit je dolazak većeg broja ženskih nevladinih organizacija iz RS. Na ovoj konferenciji po prvi put usaglašeni su stavovi ženskog NVO sektora koji je podržao prijedloge onih ženskih organizacija koje direktno rade sa žrtvama porodičnog nasilja. Usaglašeni stavovi proslijeđeni su na adrese onih koji treba da odlučuju o njihovom uvažavanju.

003

004

Sa ove konferencije proslijeđeni su i ekonomski programi podrške ženama žrtvama porodičnog nasilja na lokalnom i entitetskom nivou, koje Ženski centar Trebinje dugo vremena zagovara a osnovu za to imamo zahvaljujući upravo Kvinna till Kvinna organizaciji. Vi ste nam u ranijim godinama omogućili istraživanje sa kojim smo dokazali, u partnerstvu sa još tri organizacije, da žrtve porodičnog nasilja čine novu kategoriju siromašnih ljudi. Zatim ste nam omogućili u ranijem periodu da osmislimo zajedno sa ekonomskim ekspertom iz Banjaluke, prof. Račićem moguće oblike te podrške. Na ovoj konferenciji su dati detalji mogućih ekonomskih paketa podrške, koje je Doc. Dr. Željko Račić a koje vam navodimo:

“Prvi prijedlog – entitetski nivo

Formiranje nove garantno-kreditne linije za fizička lica sa specifičnim potrebama.Ova fizička lica su žene žrtve porodičnog nasilja, inovatori, ... U okviru kredita IRB RS, krediti namijenjeni stanovništvu. Potrebno je predložiti da žene žrtve porodičnog nasilja uđu u beneficiranu grupu (porodice poginulih, invalidi, porodice sa 4 i više djece,...). Iznos garancije bio bi od 3.000 KM do 40.000 KM, maksimalna izlazna kamatna stopa (sa svim premijama, naknadama i provizijama) 5,5 %.

Tekst prijedloga: Garantni fond RS izdavaće garancije i po kreditnim linijama IRB RS po uslovima definisanim Pravilima plasmana po kreditnim linijama i zajmovima za žene žrtve porodičnog nasilja.

Prijedlog: Nevladin sektor i/ili Gender centar RS

Drugi prijedlog – entitetski nivo

Investiciono Razvojna banka Republike Srpske

Tekst prijedloga: Za odobrene kredite IRB RS od 500.000 KM, obavezno je da se zaposli (prednost zapošljavanja) jedna žena žrtva porodičnog nasilja.

Treći prijedlog – lokalni nivo

Zakonom o Investiciono-razvojnoj banci RS („Službeni glasnik RS“, br. 56/06) utvrđena je djelatnost IRBRS, a član 7. stav 3. izričito kaže da IRBRS ne može obavljati poslove davanja garancija. IRBRS je sugerisala jedinicama lokalne samouprave formiranje depozitnih i/ili kreditno-garantnih fondova, koji bi omogućili što većem broju zainteresovanih korisnika lakši pristup kreditnim sredstvima. Zakonom o zaduživanju, dugu i garancijama Republike Srpske (SG RS br.30/07), zakonodavac je predvidio formiranje garantnih fondova na nivou jedinica lokalne uprave (opštine igradovi) u svrhu podrške razvoja sektora MSP-a, poljoprivrede i sl.

Tekst prijedloga: Formiranje garantnog fonda u jedinicama lokalne uprave

Inicijator: Savez opština i gradova Republike Srpske, NVO sektor

Četvrti prijedlog – lokalni nivo

Tekst prijedloga: Korisnici sredstava u oblasti preduzetništva dužni su da na svakih 25.000 KM odobrenih kreditnih sredstava (garancija) zaposle jedno lice - žrtvu porodičnog nasilja sa područja date opštine, a koje nije bilo zaposleno u proteklih godinu dana kod istog poslodavca, te da prihvate obavezu da u periodu od tri godine neće smanjivati broj radnika.

Inicijator: NVO sektor i/ili Gender centar Republike Srpske

Peti prijedlog – lokalni nivo

Tekst prijedloga: Opštine u budžetu izdvoje od 3.000 KM do 5.000 KM (u zavisnosti od veličine opštine tj. opštinskog budžeta) za žene žrtve porodičnog nasilja na osnovu poslovnog plana.

Inicijator: Savez opština i gradova Republike Srpske, NVO sector.

Šesti prijedlog- lokalni nivo

Tekst prijedloga: Da se preduzetnici oslobode plaćanja opštinske takse ako zaposle ženu žrtvu porodičnog nasilja.

Inicijator: Savez opština i gradova Republike Srpske, NVO sector.

Obrazloženje prijedloga

Problemi s obezbjeđenjem kolaterala najbolje se vide iz strukture kredita koje je Investiciono-razvojna banka (IRB) RS do sada plasirala preko komercijalnih banaka.

Ubjedljivo najmanje sredstava od početka rada IRB-a plasirano je za početni biznis i mikrobiznis u poljoprivredi, 3 % ukupno plasiranih kredita, vrlo često zbog problema s garancijama.

Do sada niti jedna garancija (od 11 izdatih u vrijednosti od 4.112.472,23 KM) nije izdata za start-up i preduzetnike. Ove godine su izdate 4 garancije u iznosu od 1.107.472,23 KM.

Mnoga preduzeća imaju problem zbog neuređenih zemljišnoknjižnih prava zbog čega nisu u mogućnosti obezbijediti kolateral koji traži banka za odobrenje kredita.

Sedmi prijedlog - Projektni pristup

Tekst prijedloga: U okviru resornog ministarstva (Ministarstvo porodice, omladine i sporta RS ili Ministarstvo industrije, energetike i rudarstva RS) napraviti projekat “Žene preduzetnici” sa ciljem dodjele bespovratnih sredstava kao podrške male vrijednosti.

Inicijator: NVO sektor, agencija za razvoj malih i srednjih preduzeća RS, Gender centar RS.

Osmi prijedlog – poziv velikim preduzećima na društveno odgovorno ponašanje

Velike kompanije svoje poslovanje sve češće usmjeravaju ka društvu, što je način da se integrišu u zajednicu. Rješavajući mnoge probleme zajednice, kompanije se mogu približiti svojim korisnicima. Da bi se što više približile korisnicima, one rješavaju pitanja društvene zajednice tako što osluškuju šta su najveći problemi. Da bi ostavile utisak pouzdanog partnera, svjetske kompanije veliku pažnju posvećuju odnosima sa javnošću i rješavanju društvenih problema. Zato i naša preduzeća moraju da prepoznaju sve oblike društveno odgovornog ponašanja i da se razvijaju u tom smjeru.

Tekst prijedloga: uputiti javni poziv velikim kompanijama na našem prostoru (Telekom Srpske, Elektroprivreda Republike Srpske, Naftna industrija Republike Srpske, Lutrija Republike Srpske, banke, Integral Inžinjering, i ostala javna i privatna preduzeća) da svoje poslovanje usmjere na društveno odgovorno ponašanje tj da odvoje dio sredstava za rješavanje problema ugroženih kategorija stanovništva i da ima daju podršku da se ekonomski osnaže.

Deveti prijedlog: Modifikovani Garantni fond

Razlozi za zakonodavnu intervenciju

  1. Potreba usklađivanja sa EU zakonima,
  2. Poseban tretman za kvalifikovane ulagače,
  3. Uređeno prekogranično djelovanje investicionih fondova, odnosno društava za upravljanje istim,
  4. Jasnije definisana tipologija fondova, dopustivi sastav njihovog portfelja i ograničenja ulaganja te metodologije utvrđivanja vrijednosti portfelja fonda.

Naš prijedlog: Modifikovani Garantni fond u vidu Fonda rizičnog kapitala. Mogući model koji bi bio namijenjen kao podrška ekonomskoj samostalnosti žena žrtava porodičnog nasilja bio bi (modifikovani) model garantnog fonda u vidu Fonda rizičnog kapitala.

Osnivači: Vlada Republike Srpske (nadležno ministarstvo/ministarstva) i Inovacijski centar Republike Srpske, sa jedne strane, privatni ulagači i/ili investitori na tržištu kapitala, s druge strane.

Deseti prijedlog za izmjene i dopune Zakona o porezu na dohodak

Prijedlog A se odnosi na izmjene u Zakonu o porezu na dohodak- prikazane u Pravilniku o primjeni istog. Radi se o mogućnostima uvođenja nove kategorije kod umanjenja poreske osnovice.

Tekst prijedloga : izmjena pod G) umanjenjeporeskeosnovicezažrtveporodičnognasiljaostvarujesenaosnovu potvrdeodCentrazasocijalnirad,Centrajavnebezbednosti i nadležnog ministarstva.

Napomena: Iznos umanjenja poreske osnovice na godišnjem nivou može biti 1200 KM kao što je to slučaj sa dobrovoljno uplaćenim penzionim osiguranjem.

Prijedlog B: Odnosi se na mogućnost da se poslodavci stimulišu da zapošljavaju žene/muškarce žrtve porodičnog nasilja na način da im država odobri umanjeno plaćanje doprinosa ( kao što je to bio slučaj sa zapošljavanjem pripravnika).“

Na ovoj konferenciji istaknut je I postignuti dogovor, u aprilu 2012. između naše organizacije I predstavnika Opštine Berkovići da budu pilot opština za dio Istočne Hercegovine jer će u budžet za 2013. godinu uvrstiti naš prijedlog za dva nivoa ekonomske podrške za žene žrtve porodičnog nasilja, I to:

  • Pošto spadaju u red najnerazvijenih opština u RS, a I u BiH, oni će planirati bespovratna sredstva od 2.000 KM za jednu ženu žrtvu porodičnog nasilja koja će na osnovu biznis plana moći povući ta sredstva. U tom slučaju žena žrtva porodičnog nasilja mora da ima status žrtve I da sredstva uloži u samouposlenje. Izradu biznis plana uradiće naša organizacija ili neka druga služba. Napominjemo da je ovo ruralna opština.
  • Privtni sektor koji je registrovan u ovoj opštini, ukoliko uposli ženu žrtvu porodičnog nasilja, biće oslobođen opštinskih taksi.

Osim ranije navedenih prijedloga “Ženskog centra” Trebinje (za izmjene I dopune Zakona o zaštiti od nasilja u porodici u RS, Porodičnog zakona RS) I zajedničkih prijedloga “Udruženih žena” Banjaluka, “Budućnost” Modriča I “Lara” Bijeljina(za izmjene I dopune Zakona o zaštiti od nasilja u porodici u RS, Zakona o socijalnoj zaštiti RS), na ovoj konferenciji je uvažen zajednički prijedlog “Helsinškog parlamenta građana” Banjaluka I Udruženja samohranih roditelja ”Ponos” Banjaluka (za izmjene I dopune Porodični zakon RS).

Zaključak ove konferencije jeste da se predloženi amandmani na Zakone (Porodični zakon RS, Zakon o zaštiti od nasilja u porodici RS, Zakon o socijalnoj zaštiti RS, Zakon o porezu na dohodak RS), kao i ekonomski programi na entitetskom i lokalnom nivou, trebaju usvojiti i podržati od strane Vlade RS, jer su nastali kao odraz iskustva nevladinog sektora u direktnom radu sa žrtvama porodičnog nasilja u RS.

Presjednica Kluba poslanika DNS-a (koji je u koaliciji sa vladajućim SNSD) pri Narodnoj Skupštini RS, g-đa Spomenka Stevanović i članica Odbora za jednake mogućnosti Narodne Skupštine Republike Srpske g-đa Rankica Panić, koje su bila na konferenciji, iskazale su zainteresovansot da daju punu podršku ovim prijedlozima NVO-a. G-đa Spomenka Stevanović je inače jedina žena predsjednica kluba poslanika jedne političke partije u RS.

Sve održane aktivnosti, od održavanja sastanka sa partnerskim organizacijama iz KtK mreže da ih upoznamo sa planiranim aktivnostima i pozovemo na podršku i saradnju, preko incijative za uvezivanje svih ženskih organizacija u RS (njih preko 40) za formiranje zajedničkog stava, do dvodnevne konferencije kao i lobiranje Opštine Berkovići da usvoji paket mjera, bili su usmjereni na postizanje zacrtanih rezultata.

Jako je važno istaći da je konferencija održana u pravom momentu kada se Zakon o zaštiti od nasilja u porodici u RS nalazi u vidu prednacrta u Ministartvu porodice, omladine I sporta RS I o njemu će se raspravljati u trećem kvartalu ove godine. Tako da moramo iskoristiti sadašnji momenat I djelovati brzo kako bi izvršile pozitivni pritisakl na relevantna ministarstva da uvaže naše prijedloge. Naravno ovo se odnosi I na ranije odbačene prijedloge koje smo već proslijeđivali za Porodični zakon I zakon o socialnoj zaštiti RS, a koji su bili odbacivani od strane relevantnih ministrstava. Planiramo da nastavimo i u 2013. sa lobiranjem i sastancima kako bi se mogla dogovoriti strategija djelovanja NVO sektora I Narodnih poslanica u cilju usvajanja naših prijedloga od strane relevantnih Vladinih institucija.

Na dvodnevnoj konferenciji, koju je otvorio NJ.E. Ambasador SAD u BiH g-din Patrik Moon, učešće je uzelo ukupno 62 učesnika i to iz reda međunarodnih organizacija/institucija ( iz ambasade SAD u BiH, EUFOR, OSC, švedske orgtanizacije Kvinna till Kvinna,), domaćih institucija (Narodna Skupština RS,Odbor jednakih mogućnosti RS, Obudsman za djecu RS, MUP RS -CJB Trebinje, Opština Berkovići, Okružno tužilaštvo Trebinje, Okržni sud Trebinje, SIPA, Klub poslanika SNSD RS, Klub poslanika DNS RS ) i lokalnih ženskih organizacija („Forum žena“ Bratunac, UZ „Most“ Višegrad, UŽ „Priroda“ Bratunac, „Lara“ Bijeljina, „Forum žena“ Milići, „Udruženje žena“ Vlasenica, „UŽ Podrinje 1 Skelani Srebrenica“, UŽ“Maja“ Kravica, UŽ“Podrinje“ Vlasenica, „Vaša prava BH“, UŽ“Šamac“ Šamac, UŽ“Teodora“ Prijedor) kao i gosti iz inostranstva (Kancelarija za besplatne pravne savjete i psihosocijalnu pomoć žrtvama nasilja u porodici Beograd, CZSR Valjevo). Sa nekim od njih je uspostavljen tek zahvaljujući ovoj konferenciji kontakt (sa nekim od lokalnih organizacija) ali svakako najznačajniji novosotvareni kontakt je sa predstavnicima posaničkog kluba DNS pri Narodne Skupštine Republike Srpske upravo zbog njene dalje uloge u lobiranju i zagovaranju predloženih zakonskih izmjena.

Uspjeh ovog projekta najbolje se ogleda u tome što je na našu incijativu Šefica poslaničkog klupa DNS pri Narodnoj Skupštini Republike Srpske, javno obavezala na našoj konferenciji da će prezentovane prijedloge ženskih nevladinih organizacija njen klub podržati ali i biti predlagač za njihovo usvajanje na Narodnoj Skupštini Republike Srpske. Na julskom zasjedanju Narodne Skupštine Republike Srpske (tačnije 10.do18.jula 2012.) Šefica kluba poslanika DNS g-đa Spomenka Stevanović- je iznijela prijedloge koji su usvojeni na našoj konferenciji a koji se tiču Nacrta Zakona o zaštiti od porodičnog nasilja u Republici Srpskoj prilikom njegovog čitanja pred Narodnim Poslanicima RS a u skladu sa već ranije pokrenutim izmjenama i dopunama ovog , za žensku populaciju, veoma bitnog zakona. Trenutno, u fazi smo dogovora sa predstavnicima poslaničkog kluba DNS u cilju sihronizacije daljih aktivnosti usmjerenih ka izmjenama i dopunama predloženih zakona od strane ženskog NVO sektora Republike Srpske.

Pozitivan primjer je i Opština Berkovići kojoj je upućeno na usvajanje prijedlog naše organizacije da se u budžet opštine planiraju sredstva od 2000 KM kao bespovratna sredstva za ženu žrtvu porodičnog nasilja u cilju njenog samouposlenja kao i podsticaj za privatni sektor u vidu oslobađanja od opštinskih taksi ukoliko uposle ženu žrtvu porodičnog nasilja, kao dio ekonomskog paketa namjenjenog ekonomskom osnaživanju žena žrtava porodičnog nasilja.

Dakle ove aktivnosti dovele su do potpunog ostvarenja planiranih rezultata:

Rezultati projektnog cilja 1.:

  • okupljanje i zajednički rad ženskih NVO iz Republike Srpske na izmjeni I dopuni navedenih zakona
  • usklađivanje stavova NVO sektora RS po pitanju potrebnih izmjena I dopuna zakonodavstva koje tretira nasilje u porodici u RS
  • Izrada plana zajedničkog djelovanja nevladinog sektora koji se bavi nasiljem u porodici I zakonodavstvom u RS

Rezultati projektnog cilja 2.:

  • Izrada paketa podrške za žene žrtvr porodičnog nasilja , prilagođenog lokalnom nivou
  • Iskazivanje interesa za ekonomsku podršku ženama žrtvama porodičnog nasilja jedne od opština Istočne Hercegovine

Usklađivanje zajedničkih stavova NVO iz Republike Srpske koje se bave nasiljem u porodici i zakonodavstvom u cilju planiranja zajedničkih akcija i djelovanja kako bi doprinjeli poboljšanju zakonske legislative u RS koja tretira nasilje u porodici uspjeli smo da promjenimo dužinu boravka žrtava porodičnog nasilja sa do tadašnjih 3+3 mjesca na 6+6 mjeseci.

Ovim aktivnostima uspjeli smo da Opština Berkovići usvoji naše prijedloge uvođenja paketa podrške prema žrtvama porodičnog nasilja na lokalnom nivou kao pilot projekta, koji uključuje bespovratna sredstva za ženu žrtvu porodičnog nasilja kao i podsticaj za privatnike ukoliko uposli nekou ženu iz ove kategorije oslobađanjem od poreskih taksi.